KOMAŃCZA
Wieś założono w dobrach królewskich na prawie wołoskim w 1512 r., na podstawie przywileju lokacyjnego wydanego Iwankowi, krajnikowi ze Szczawnego, przez starostę sanockiego Mikołaja Kamienieckiego.

Według przywileju wieś miała się nazywać Krzemienna, lecz z czasem przyjęła się nazwa pochodząca od potoku Komańcza (obecnie Barbarka), Lustracja królewszczyzn z 1565 r. stwierdza w Komańczy 21 rodzin obrabiających 11 i 3/4 łana ziemi. Ponadto obrabiany był tu jeden łan kniazia i jeden popowski. Po najeździe wojsk Jerzego Rakoczego (1657 r.) w Komańczy żyło tylko kilka rodzin, obrabiających dwa łany. W 1686 r. na wieś napadła banda węgierskich tołhajów, rabująca wszystko co się dało. Szkody przez nią wyrządzone oszacowano na 10 000 zł.

Potomkowie kniazia Komańczy otrzymali, zapewne za zasługi wojenne, tytuł szlachecki z herbem Leliwa i przyjęli od miejscowości nazwisko Kumanieccy. W XVIII w. wznieśli oni drewniany dwór z wysokim, czterospadowym dachem gontowym, który uległ zniszczeniu po 1945 r. Na gospodarcze ożywienie Komańczy wpłynęła ukończona w 1872 r. linia kolejowa łącząca Przemyśl z Budapesztem przez Przełęcz Łupkowską.
Pierwsze dni listopada 1918 r. przyniosły utworzenie tzw. republiki komańczańskiej, ruchu na rzecz połączenia z niepodległą Ukrainą, który objął ok. 30 okolicznych wsi, lecz został szybko zlikwidowany przez oddziały polskie, W 1921 r. Komańcza liczyła 143 domy i 892 mieszkańców (728 grek., 90 rzym., 74 mojż.), Osobną uliczkę zamieszkiwali Cyganie, trudniący się kowalstwem i muzykowaniem. W 1947 r. uniknęły wysiedlenia z Komańczy łemkowskie rodziny kolejarzy i leśników, którzy byli niezbędni jako fachowcy. Po 1956 r. część wysiedlonych mieszkańców powróciła. Dzięki temu wieś jest dziś znacznym skupiskiem ludności ukraińskiej.

Ozdobą Komańczy jest dawna greckokatolicka cerkiew parafialna pw.
Opieki Matki Bożej (obecnie prawosławna), zbudowana w 1802 r. Jest to jedna z trzech zachowanych cerkwi typu wschodniołemkowskiego. Ulokowaną na obronnym pagórku cerkiew otacza kamienny murek, w który wkomponowana jest dzwonnica pełniąca jednocześnie funkcję bramy. We wnętrzu kompletny ikonostas z 1832 r. pochodzący z wsi Wołosianka na południowych, zakarpackich stokach Bieszczadów. W ołtarzu głównym znajdowała się ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem (skradziona w 1991 r.) ? kopia cudownej ikony z Łopienki. Przy cerkwi interesujący cmentarz parafialny z kilkudziesięcioma starymi nagrobkami. Na południe od cerkwi wznosi się zalesione wzgórze o nazwie Mohyła (Mogiła), owiane licznymi legendami.
Mimo iż we wsi przeważa wyznanie greckokatolickie, stara cerkiew została w 1963 r. odebrana wiernym i przekazana przez władze nielicznym wyznawcom prawosławia. Przez ponad dwadzieścia lat nabożeństwa greckokatolickie odprawiano gościnnie w kościele rzymskokatolickim. W1985 r. parafianie rozpoczęli własnymi siłami budowę nowej cerkwi greckokatolickiej. Władze nie zgodziły się na całkiem nowy budynek, przeniesiono więc do Komańczy bardzo już zniszczoną drewnianą cerkiew ze wsi Dudyńce

Jest to  duża wieś letniskowa w dolinie Osławicy, na pograniczu Bieszczadów i Beskidu Niskiego. Siedziba władz gminy. Dwie stacje PKP Komańcza i Komańcza-Letnisko- pociągi do Łupkowa i ZagórzaPKS m.in. do Sanoka  Krosna, Cisnej, Jaślisk , Rzeszowa . Urząd gminny,tel.  (013) 4677035 
fax. (013) 4677035; policja, Straż Graniczna,straż pożarna, nadleśnictwo, . Ośrodek zdrowia, apteka, Ratownik GOPR .  Sklepy różnych bran I kioski ?Ruchu".  Stacja benzynowa, tel 57; punkt napełniania butli gazowych; naprawa samochodów, tel. 40 (Józef Ciukaj). Restauracja ?Pod Kominkiem", tel. 4.   Schronisko PTTK  w Komańczy-Letnisku, (55 m.n. oraz 25 w domkach kempingowych, bufet,Schronisko PTTK w Komańczy (dawniej'Podkowiata'). Ilość miejsc: 50. Telefon: (0-13) 467 70 13, 467 70 13 38-543 Komańcza Polska Zimą wyciąg narciarski. ...

Prywatne schronisko przy drodze do Prełuk (ok. 40 m.n., 15 min. od centrum); liczne kwatery prywatne; pole namiotowe.   Wyciąg narciarski orczykowy (dł. 420 m). Parafia rzymskokatolicka pw. św. Józefa, tel. 81. Parafia greckokatolicka pw. Opieki Matki Bożej i Św. Rodziny. Parafia prawosławna pw. Opieki Matki Bożej.